Analiza pierwiastkowa włosów (HTMA – Hair Tissue Mineral Analysis) coraz częściej pojawia się jako narzędzie wspierające profilaktykę zdrowia, analizę stylu życia oraz monitorowanie suplementacji. Zanim jednak zdecydujesz się na wykonanie badania, warto wiedzieć, kiedy HTMA ma sens, a kiedy nie, oraz na co zwrócić uwagę przy wyborze analizy.
1. Kiedy analiza pierwiastkowa włosów HTMA ma sens?
HTMA najlepiej sprawdza się jako narzędzie:
- oceny długoterminowej równowagi mineralnej (ok. 8–12 tygodni),
- wykrywania chronicznych niedoborów lub nadmiarów,
- monitorowania stylu życia, diety i suplementacji,
- oceny ekspozycji na metale ciężkie,
- analizy wzorców metabolicznych i reakcji organizmu na stres.
Nie jest to badanie „tu i teraz”, jak morfologia czy elektrolity we krwi.
2. HTMA a badania krwi – kluczowe różnice
Badania krwi odzwierciedlają aktualny stan organizmu, ponieważ krew podlega ścisłym mechanizmom regulacyjnym, utrzymującym równowagę wewnętrzną (homeostazę).
HTMA pokazuje tendencje długoterminowe, które często nie są widoczne w badaniach krwi, mimo że organizm już kompensuje niedobory. To nie są badania konkurencyjne, lecz komplementarne.
3. Dlaczego metoda ICP-OES ma znaczenie?
Wiarygodność HTMA w dużej mierze zależy od:
- zastosowanej metody analitycznej,
- kalibracji aparatury,
- procedur przygotowania próbki .
Metoda ICP-OES (Inductively Coupled Plasma – Optical Emission Spectrometry) jest standardem stosowanym w toksykologii środowiskowej i analizie pierwiastkowej, zapewniającym wysoką powtarzalność i czułość oznaczeń.
4. Jak interpretować wyniki HTMA?
Najczęstszy błąd to interpretowanie pojedynczych wartości „w oderwaniu od kontekstu”.
W HTMA kluczowe są:
- stosunki mineralne (np. Ca/Mg, Na/K, Zn/Cu),
- trendy, a nie jednorazowy wynik,
- powiązanie wyników z objawami i stylem życia.
HTMA nie służy do diagnozowania chorób, ale do lepszego zrozumienia funkcjonowania organizmu.
5. Jak bezpiecznie monitorować zmiany?
W praktyce HTMA wykonuje się:
- co 3–6 miesięcy, aby ocenić, czy zmiany w diecie, suplementacji lub stylu życia przynoszą oczekiwany efekt.
Powtarzalność badania jest jednym z jego największych atutów.
Podsumowanie
Dobrze wykonana analiza pierwiastkowa włosa:
- nie zastępuje lekarza ani diagnostyki klinicznej,
- stanowi wartościowe narzędzie profilaktyczne i funkcjonalne,
- pozwala podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące zdrowia i suplementacji.
Czy HTMA ma sens, jeśli badania krwi są w normie?
Jak często warto powtarzać analizę pierwiastkową włosa (HTMA)?
Jakich błędów nie popełniać interpretując wyniki HTMA?
Bibliografia:
- World Health Organization: Human biomonitoring: assessment of exposure to chemicals and their health risks (2023) – TUTAJ
- World Health Organization. Report of the Workshop on Human Biomonitoring (HBM) to Support Chemical Risk Assessment, Bangkok, Thailand, 17–19 November 2016. WHO Chemical Risk Assessment Network; 2016 – TUTAJ
- World Health Organization. Mercury: Use in Artisanal and Small-Scale Gold Mining (ASGM). WHO; 2013 – TUTAJ
- Bencko V. Use of human hair as a biomarker in the assessment of exposure to pollutants in occupational and environmental settings. Toxicology. 1995 Jul 26;101(1-2):29–39
- World Health Organization (2018). Assessment of prenatal exposure to mercury: standard operating procedures. WHO Regional Office for Europe
- Barbosa Jr F., Tanus-Santos JE, Gerlach RF, Parsons PJ. A critical review of biomarkers used for monitoring human exposure to lead: advantages, limitations, and future needs. Environmental Health Perspectives. 2005 Dec;113(12):1669–1674 – TUTAJ
- International Atomic Energy Agency (IAEA). Human hair as reference material for biomonitoring. IAEA
- Gibson RS. Principles of Nutritional Assessment. Oxford University Press
- European Food Safety Authority (EFSA) Scientific opinions on trace elements and minerals
Analiza pierwiastkowa włosów (HTMA) jest narzędziem funkcjonalnym i profilaktycznym. Nie zastępuje diagnostyki medycznej ani konsultacji lekarskiej.
